"You never go wrong when you're pissed off in rock 'n roll"

Songanalyse Wrecking Ball

"You never go wrong when you're pissed off in rock 'n roll" 18-02-2012

Sinds de Europese persconferentie in Parijs van donderdag 16 februari zijn er al diverse artikelen verschenen over Springsteens nieuwe album Wrecking Ball. Be True mocht het album een dag later eenmaal beluisteren en komt met een eigen songanalyse, waarin interviewfragmenten van de persmeeting van andere media zijn gebruikt.

Door Jos Westenberg en Muriël Kleisterlee

“In mijn werk meet ik altijd de afstand op tussen de Amerikaanse werkelijkheid en de Amerikaanse droom”, zegt Bruce tijdens de persbijeenkomst op donderdag 16 februari in Théâtre Marigny in Parijs waar het nieuwe album Wrecking Ball werd gepresenteerd. Wrecking Ball vertelt de verhalen van 99 procent van de Amerikanen waarvoor die American Dream niet is uitgekomen maar die nu wel hard geraakt worden door de financiële en economische crisis. Schuldig aan die recessie is volgens de Occupy Wall Street-beweging de overgebleven 1 procent, de haves, graaiende bankiers en grote ondernemingen. Bruce verklaarde in Parijs: “Voor Occupy Wall Street was er niemand die terugduwde. Het was ronduit schandalig, openlijke diefstal die het hart raakte van alles waar Amerika voor staat, zonder dat men zich iets aantrok van de Amerikaanse geschiedenis en de gemeenschap. (…) Tientallen jaren heeft niemand het ooit over scheefgegroeide inkomstenverdeling gehad. Behalve dan John Edwards, maar daar luisterde niemand naar. Nu hoor je Newt Gingrich het over aasgieren-kapitalisme heeft. Newt Gingrich! Dat zou nooit gebeurd zijn zonder Occupy Wall Street.” De recessiethematiek is op wel zeven van de elf nummers (van de standaardeditie van Wrecking Ball, de special edition bevat nog twee bonustracks) terug te vinden.

Op het album werkt Bruce voor het eerst samen met een nieuwe producer, Ron Aniello. Ook passeren er diverse muzikanten de revue die niet eerder op een Springsteen-plaat te horen waren. Met al deze nieuwe gezichten aan boord is het onvermijdelijk dat Wrecking Ball anders klinkt en onvergelijkbaar is met welk vorig Springsteen-album dan ook. Het meest dichtbij komt We Shall Overcome, het Seeger Sessions-project uit 2006, maar Wrecking Ball bevat een rockrandje, daar waar We Shall Overcome volwaardig folk was. Misschien dat het nummer ‘How Can a Poor Man Stand Such Times and Live’, dat Bruce tijdens de Seeger Sessions-tour componeerde gebaseerd op het origineel van Blind Alfred Reed, het meest kenmerkend is voor een aantal van de nummers op Wrecking Ball. Muzikaal en dus ook wat betreft de thematiek. Be True analyseert de nummers.

We Take Care of Our Own

De eerste single en meteen het stevigste rocknummer van het album. Bruce schreef het in 2009, maar bewaarde het in zijn boek, zei hij in Parijs. Het nummer klinkt haast als een oproep om vooral goed voor elkaar op te komen, maar dat is het toch niet. Bruce stelt met ‘We Take Care Of Our Own’ de vraag: Als de overheid niet goed meer financieel voor alle Amerikanen zorgt, kunnen we dan op elkaar rekenen? Zorgen we dan voor elkaar. Op de rest van het album probeert Bruce die vraag te beantwoorden. Het antwoord is, zoals zal blijken, meestal ontkennend. Zo neemt de hoofdpersoon in het volgende nummer, ‘Easy Money’, het heft in eigen hand en zorgt hij weliswaar voor zichzelf en zijn vrienden, maar de oproep om voor elkaar te zorgen moet stoelen op breed maatschappelijk belang in plaats van op een individualistisch belang. “In ‘Easy Money’ steelt de hoofdpersoon zijn geld bij elkaar”, zei Bruce in Parijs, “net zoals dat aan de top van de piramide gebeurde. Hij imiteert die gasten van Wall Street.” Uiteindelijk staan ze wel schouder aan schouder aan het slot van het album bij ‘We Are Alive’, zij het in een beetje vreemde context.

Bruce is op ‘We Take Care of Our Own’ vooral boos op de overheid: “I've been knockin' on the door that holds the throne.” Bruce wil dat de bestuurders verantwoording nemen en hij wijst fijntjes op de regering van George Bush door New Orleans en de Superdome te noemen. Een verwijzing naar de ramp die na orkaan Katrina in Louisiana voltrok en waar de getroffen inwoners van New Orleans dagenlang berooid in de Superdome moesten bivakkeren. Een schrijnende situatie die ontstond door een opeenstapeling van miskleunen van de regering van Bush.
Maar in zijn boosheid houdt Bruce ook Obama niet buiten schot. De vermelding van Chicago refereert aan politieke machtsspelletjes waarin grote ondernemingen belastingvoordelen mogen opstrijken terwijl het land in crisis is. Een situatie die door de Democraten in stand wordt gehouden. Bij de persbijeenkomst in Parijs zei Bruce dat, hoewel hij Obama vanaf de zijlijn blijft steunen, ook kritische kanttekeningen over Obama’s regeerperiode heeft: "Er waren veel positieve ontwikkelingen, hij hield General Motors draaiend, wat ongelofelijk belangrijk is voor Detroit en Michigan. Hij kreeg de wet op gezondheidszorg erdoor, hoewel ik liever een publieke keuze hierin had gezien, en hij liet de burgers niet ten prooi vallen aan de verzekeringsmaatschappijen. Hij doodde Osama bin Laden, wat extreem belangrijk was. En hij bracht wat gezond verstand in de top van de regering. Maar tegen grote corporaties was hij zachter dan ik had gedacht en er zijn niet zoveel mensen uit de middenklasse en werkende klasse in de regering terechtgekomen als ik van tevoren had verwacht. Ik had graag gezien dat er actiever banen gecreëerd werden, dat had ook eerder moeten gebeuren. Ik steun de president nog steeds, maar er zijn veel zaken waarvan ik vind dat ze te lang geduurd hebben. Ik had verwacht dat Guantanamo nu wel gesloten zou zijn, maar we zijn wel weg uit Irak en hopelijk gaan we ook binnenkort weg uit Afghanistan.”


Springsteen ondersteunde Obama bij diens verkiezingscampagne in 2008.


Met de Amerikaanse vlag refereert Bruce in ‘We Take Care of Our Own’ ook aan ‘Long Walk Home’ van Magic. Op dat nummer was de hoofdpersoon zich ervan bewust dat hij nog ver verwijderd was van de Amerikaanse idealen. In ‘We Take Care of Our Own’ herhaalt Bruce dit nog maar eens: wat is er nog waar van de belofte voor een mooi Amerika voor iedere Amerikaan, de “brotherhood” bezongen in America The Beautiful (“from sea to shining sea”)?

Easy Money

Hiphop en Ierse folk door elkaar geklutst en Bruce die er veel overheen joelt. Er klinken violen, tamboerijn en een slide-gitaar, het lijkt een vrolijk nummer. In de tekst vertelt Bruce dat hij zijn vriendin vraagt zich klaar te maken en haar rode jurk aan te doen, want hij wil de stad in om wat geld bij elkaar te roven. “You put on your coat, I put on my hat. You put out the dog, I put out the cat.” Hij heeft ook een Smith and Wesson .38 revolver bij de hand, hij zal zijn kwelgeesten eens een lesje leren: “all those fat cats will just think it’s funny”. Het verhaal gaat niet verder dan het plan om de stad in te gaan om wat easy money te verdienen, en daarmee blijft het tekstueel een beetje dunnetjes. Het nummer met de minste inhoud maar wel veel meezingmomenten, dat in het tourrepertoire waarschijnlijk dus niet zal ontbreken.


Bruce wordt bij de persconferentie in Parijs ondervraagd door Antoine de Caune.


Shackled and Drawn

“I woke up this morning shackled and drawn.” Een arbeiderslied dat start als een folknummer en uitmondt in gospel. “What’s a poor boy to do in a world gone wrong?”, vraagt de hoofdpersoon zich af. Je kunt je leven lang hard werken, “another day older, closer to the grave”, maar het feest is bij de bankiers, niet bij de werkende klasse: “Gambling man rolls the dice, working man pays the bill. It’s still fat and easy up on banker’s hill. Up on banker’s hill, the party’s going strong. Down here below we’re shackled and drawn.” De gewone man betaalt de rekening voor het feest van de rijken dus.
Aan het einde van het nummer klinkt een vrouwenstem, die de luisteraar rechtstreeks vanuit een zwart kerkkoor lijkt toe te spreken: “I want everybody to stand up and be counted, you know we got to pray together”, klinkt het herhaaldelijk. Misschien vindt de hoofdpersoon van het nummer aan het einde van de dag wel de broodnodige verlichting in zijn leven in de gospelkerken van de zuidelijke staten. Deze sample is gebaseerd op het begin van het nummer ‘Me and My Baby Got Our Own Thing Going’ van Lyn Collins uit 1972.

Jack of All Trades

Weer een arbeiderslied, maar gespeeld als een rustige wals is dit een stuk ingetogener dan het vorige nummer. De hoofdpersoon neemt elk baantje aan dat hij krijgen kan om zijn gezin in levensonderhoud te voorzien: “I take the work that God will provide, I’m the Jack of all trades, we’ll be alright.” De hoofdpersoon is een tuinman, een dakbedekker (een baantje dat Bruce had voordat hij zijn geld met muziek verdiende), timmerman, automonteur, boer. Als we echt voor onszelf zorgen, door te blijven werken voor ons geld, overleven we het, is de boodschap. “We stood the drought, we’ll stand the flood. There’s a new world coming, I can see the light.” Het is de eerste keer op het album dat de vraag die Bruce in ‘We Take Care of Our Own’ stelt, positief beantwoord lijkt te worden: “We’ll start caring for each other again.”
Maar dan is er toch weer, eventjes, een keerzijde van het positieve optimisme: “If I had me a gun, I’ll find the bastards and shoot them on sight.” En wie zijn die schoften die hij wil omleggen? “The banker man grows fat, the working man grows thin. It’s all happened before and it’ll happen again.” Weer een referentie aan Woody Guthrie’s ‘I Ain’t Got No Home’ die zong: “The gambling man is rich and the working man is poor”, waarbij Springsteen tijdens de Working on a Dream-tour “gambling man” al door “banker man” verving.
Het nummer eindigt met gesamplede loops en een gitaarsolo, waar Tom Morello van Rage Against The Machine en The Nightwatchman voor verantwoordelijk is. In het midden van het nummer zijn de blazers te horen met een mooie trompetsolo van Curt Ramm.


Bruce met Tom Morello tijdens het concert in New York 2009 ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan
van de Rock 'n Roll Hall of Fame.



Death to My Hometown

Dit nummer start met een drumbeat waar een fluitspeler met een tin whistle een deuntje overheen legt. Een folksong met een beat. De zanger waarschuwt de luisteraar: zijn eigen hometown is verwoest. En hoewel dit niet door een oorlog komt, doet de muziek denken aan de muziek die bij films over de Amerikaanse burgeroorlog te horen is. Maar de verwoesting wordt niet veroorzaakt door een kanonskogel, niet door buskruit, maar door de graaiende bankiers, of – zoals de zanger ze noemt –“stelende baronnen”. De term ‘robber barons’ werd aan het einde van de 19e eeuw gebruikt voor de machtige Amerikaanse industrialisten die, ook toen, hun rijkdom op twijfelachtige manier vergaard hadden. “They destroyed our families and factories, then they took our homes. Greedy barons brought death to my hometown.” Een waarschuwing aan de luisteraar, ze komen ook naar jouw stad, dus “get a song to sing, sing it loud”. En als je ze ziet, “the robber barons, send them straight to hell”.
De melodie van ‘Death to My Hometown’ heeft Bruce geleend van ‘The Last Words of Copernicus’ van The Alabama Sacred Harp Singers, een gospelkoor uit de eerste helft van vorige eeuw. De befaamde archivaris Alan Lomax nam dit nummer met het koor op in 1942.



This Depression

Een depressief nummer, qua tekst dan. “I’ve been down, but never this down. I’ve been lost, but never this lost. This is my confession. I need your heart in this depression. I need your heart.” De zanger zoekt troost bij een ander om deze ellende te weerstaan. Maar het lijkt hopeloos: “All my prayers gone for nowhere. I’ve been without love but never forsaken.” Je wordt er niet vrolijk van en er komt geen verlossing, geen hulp. Muzikaal houdt Bruce het nummer ook introvert maar met een harde beat. En aan het eind een mooie gitaarsolo van Tom Morello.

Wrecking Ball

Op het eerste gezicht lijkt het een beetje vreemd dat dit nummer, dat Bruce aan het einde van de Working on a Dream-tour schreef over de sloop van het Giants Stadium in New Jersey, onaangepast op het album is gezet. Het nummer bevat dezelfde tekst als de bekende live-versie: “Now my home was here in the Meadowlands, where mosquitoes grow big as airplanes. Here where the blood is spilled, the arena's filled, and Giants play their game.” Toch past ‘Wrecking Ball’ niet alleen bij de sloop van een plaatselijk football-stadion, maar past het qua thematiek ook bij de nummers over de crisis: “When your best hopes and desires, are scattered through the wind. And hard times come, hard times go, hard times come, hard times go. Just to come again.” Bruce legt op de persconferentie uit dat ‘Wrecking Ball’ ook als een metafoor kan dienen voor iets dat wordt verwoest, zodat er iets nieuws gebouwd kan worden. “Het is simpelweg een verwoesting van een aantal fundamentele Amerikaanse waarden en idealen, die de afgelopen dertig jaar plaatsvond.”
De versie op het album verschilt muzikaal niet veel van de bekende live-uitvoering, het bevat de trompetsolo van Curt Ramm, alleen is deze studio-uitvoering veel sneller gespeeld. De live-versie werd in 2010 uitgebracht als een EP voor Record Store Day.

You’ve Got It

Een eenvoudig liefdesliedje, dat in het begin muzikaal doet denken aan ‘Trouble in Paradise’ van Tracks en iets later in het nummer, wanneer de gitaren een rockabilly ritme oppikken, aan ‘All Or Nothin’ At All’ van Human Touch. Tekstueel niet erg hoogstaand, de hoofdpersoon prijst zijn geliefde die “het” heeft. “No one ever found it. Ain’t no school ever taught it. Ain’t no one can break it, ain’t no one can steal it. You can’t read it in a book, you can’t dream it. Baby you’ve got it. C’mon give it to me.” Hij kan “het” maar niet benoemen, maar toch heeft ze het: “Honey, it ain’t got a name. You just know it when you see it.” En wees er zuinig op: “It’s precious, so don’t waste it.”
Na een begin met akoestische gitaar nemen de elektrische gitaren het over en volgen twee harde solo’s op slidegitaar.

Rocky Ground

Voor Springsteen-begrippen is dit het meest experimentele werk van de plaat. Als ‘Worlds Apart’ op The Rising je al deed fronsen, dan zal je je zeker verbazen over ‘Rocky Ground’. Het nummer begint met iemand die roept “I’m a soldier”, een sample die nog vaker terugkomt in het nummer. Deze sample is van het nummer 'I'm a Soldier in the Army of the Lord', een traditioneel gospellied. Alan Lomax nam in 1960 een uitvoering van de gospelzangers The Peerless Four op.
Er klinken drumloops op 'Rocky Ground' en later in het nummer is er een vrouw, Michelle Moore van de Alliance Singers, die rapt. Moore zong ook eerder al op Springsteens ‘Let's Be Friends’ van The Rising. Aan het begin zingt ook een vrouwenstem herhaaldelijk: “We’ve been traveling over rocky ground, rocky ground.”
Het nummer is doordrenkt met bijbelse beeldspraak. “Ik werd als kind gehersenspoeld met het katholieke geloof”, legt Springsteen uit aan de pers in Parijs. “Net als met Al Pacino in The Godfather, ik heb geprobeerd eruit te komen maar ze trokken me weer terug. Eens een katholiek, altijd een katholiek.” Bruce begint te zingen: “Rise up, sheperd, rise up. Your flock has flown far from here.” In het volgende couplet stelt hij: “Jesus said the money changers in this temple will not stand” en “The blood on our hands will come back to us twice”. Er wordt een broeierige sfeer gecreëerd. Uiteindelijk is er een hoopvol vooruitzicht: “You pray that hard times, hard times come no more” en “There’s a new day coming.” Een atypisch Springsteen-nummer, dat misschien het beste omschreven kan worden als moderne reli-hiphop. Je kunt je afvragen of dit nummer tijdens de tour met de E Street Band veel gespeeld gaat worden.

Land of Hope and Dreams

Een E Street Band-klassieker, al tijdens de Reunion-tour voor het eerst gespeeld en nu eindelijk op plaat gezet. Maar het begin is vrij onherkenbaar. Over elektronische beat roept iemand: “Oh this train. I’m riding this train, this train, this train.” Dan klinkt de mandoline van Steve en kunnen fans van de E Street Band gerust zijn, de vaste bandleden zitten klaar om over te nemen. Eerst de drums van Max Weinberg, het orgel en dan full force E Street. Bij het eerste couplet, als Bruce begint te zingen, staat hij er toch weer even alleen voor, met akoestische gitaar, maar vanaf het refrein is de uitvoering weer zoals we die kennen. En dus met Clarence Clemons, die niet een, maar twee solo’s speelt. Bruce vertelde in Parijs dat hij Clarence mist zoals je ook iets elementairs als lucht of regen kunt missen. Het horen van de solo van Clarence is voor Bruce dan ook een “lovely moment” op de plaat. Ook Little Stevens zang is in het tweede deel van het nummer te horen. Springsteens kenmerkende gitaar-riff klinkt. Door de gebruikte opbouw en wisselende dynamiek van deze versie, klinkt het nog krachtiger dan de live-uitvoering. Het nummer mondt uit in een uitgelaten gospelsong, en eindigt met Bruce die regels uit ‘People Get Ready’ van Curtis Mayfield zingt: "People get ready, you don't need a ticket. All you gotta do is just get on board." Een vrouw neemt het van hem over: "People get ready". Dit nummer, dat vele concerten afsloot, had ook (of beter?) het einde van de cd kunnen zijn.

We Are Alive

‘We Are Alive’ klinkt eigenlijk als een bonustrack – het start als een krakende langspeelplaat – maar toch is het de gewone afsluiter van de reguliere cd. Op de special edition zijn nog twee nummers toegevoegd, ‘Swallowed Up’ en ‘American Land’.
Qua muziek doet dit nummer het meest denken aan het album The Ghost of Tom Joad. De tekst van ‘We Are Alive’ is op z’n zachts gezegd een beetje vreemd. Aan het begin wordt gerefereerd aan Calvary Hill, waar Christus gekruisigd werd. “A dead man’s moon follows seven rings”, zingt Springsteen in bijbelse beeldspraak, die, wanneer onbegrepen, wellicht aan de Harry Potter-boeken doet denken. Maar dan, “Our spirits rise. To stand shoulder to shoulder and heart to heart.”

In het tweede couplet komen overleden mensen aan het woord: “A voice called, I was killed in Maryland in 1877, when the railroad workers made their stand.” Bruce refereert in deze zin aan de Great Upheaval, een staking onder spoorwegwerkers die in juli 1877 begon in Martinsburg, West Virginia en in anderhalve maand een groot deel van de aangrenzende staten Maryland en Pennsylvania platlegde. Gouverneur John Carroll zette gewapende troepen in die met veel geweld de stakingen probeerden neer te slaan. Thomas Alexander Scott, directeur van de Pennsylvania Railroad die als een van de eerste robber barons wordt beschouwd, zei dat stakers een paar dagen met “een dieet van geweren” gevoed moesten worden. Uiteindelijk stuurde president Rutherford B. Hayes soldaten om de stakingen te beëindigen.
Een andere dode in Springsteens tekst verklaart: “I was killed in 1963 one Sunday morning in Birmingham.” Birmingham ligt in de zuidelijke staat Alabama en was in 1963 het toneel van onderdrukking van zwarte Amerikanen. Rassenhaat en scheiding tussen blank en zwart domineerde het dagelijkse leven. Op 15 september liet een lid van de Ku Klux Klan een bom ontploffen bij de Sixteenth Street Baptist Church, waarbij vier kinderen gedood werden en 23 andere mensen gewond raakten. De verdachte werd gepakt maar in 1963 kon zijn schuld niet worden bewezen. Pas in 1977 stond hij opnieuw voor het gerecht, dat hem toen wel tot levenslang veroordeelde. De Sixteenth Street Baptist Church in Birmingham was de locatie van waaruit de Southern Christian Leadership Conference, de civil rights movement onder leiding van Martin Luther King, opereerde. “I died last year crossing the Southern desert, my children left behind in San Pablo”, zingt Bruce verder. San Pablo refereert waarschijnlijk aan een stad in Mexico (er zijn drie steden in Mexico met die naam). Bruce laat een immigrant aan het woord die overlijdt in de woestijn, tijdens zijn illegale reis naar Amerika.
Daarmee haalt Bruce een onderwerp aan waar hij al sinds The Ghost of Tom Joad meerdere malen over heeft geschreven. Alle overledenen in ‘We Are Alive’ zijn eenzaam achtergelaten: “They let our bodies here to rot.” Maar er is een wederopstanding: “We are alive. And though we lie alone here in the dark, our souls will rise to carry the fire and light, the spark. To fight shoulder to shoulder and heart to heart.”
In het laatste couplet beschrijft Bruce dat hij zelf wakker wordt, begraven onder de grond tussen de wormen. Maar samen met andere overledenen om hem heen, rijst hij op uit de dood en uit zijn graf. Dit macabere verhaal roept herinneringen op aan ‘Matamoras Banks’ van Devils & Dust, waarin ook de geest van een overleden Mexicaanse immigrant aan het woord komt, die aan de oever van de rivier Matamoras aanspoelt en waar de schildpadden zijn oogleden opeten. Onder het verhaal van ‘We Are Alive’ zit een heel vrolijk deuntje, dat contrasteert met de tekst. Je hoort in het begin vooral Bruce op akoestische gitaar, maar met trompetten en een baritongitaar die aan Johnny Cash' 'Ring of Fire' doen denken, en violen mondt het lied uit in Mexicaanse Mariachi straatmuziek. Het eindigt ten slotte met Bruce die fluitend van de microfoon wegloopt en de nacht inwandelt.



Bronnen:
- Chicago's No. 1 in political sleaze -  John Kass, Chicago Tribune
- Obama's Chicago-style politics - Mark Silva, The Swamp
- 'I still back Obama' - but from the sidelines: Springsteen - AFP
Bruce Springsteen: 'What was done to my country was un-American' - Fiachra Gibbons, The Guardian
- Bruce Springsteen: I enjoy artists who take on the world - Neil McCormick, The Telegraph




OVER BE TRUE
E-MAILNIEUWSBRIEF