Goede concertfoto's maken met een compactcamera

01-06-2014
 

Intense gezichtuitdrukking, mooie handgebaar. Nashville 2014.
Sony ISO 1600, sluitertijd 1/125 en diafragma f/5. © Be True

Lezers vragen weleens hoe het ons lukt goede concertfoto’s te maken. Zelf kampen ze met onscherpe of onderbelichte foto’s. Dit komt meestal doordat ze de camera op volledig automatisch foto’s maken zetten. Dit werkt niet bij concerten, maar met een paar simpele, handmatige instellingen die iedereen onder de knie kan krijgen, kun je tot geweldig veel betere foto’s komen. Een handleiding goede concertfoto's maken.

Door Muriël Kleisterlee. © Foto's: Jos Westenberg (alle Sony-foto's) en Muriël Kleisterlee (Panasonic)

Duizelt het je al snel als je hoort over diafragma, ISO en sluitertijd? De precieze achtergrond hoef je niet te weten om goede foto’s te kunnen maken! In dit artikel beschrijf ik vooral hoe je de camera moet instellen om goede concertfoto’s te kunnen maken. Waarom dat precies zo moet, daar ga ik niet tot in detail op in.

Concertcamera kiezen
Alles begint natuurlijk met de juiste camera. Laat je smartphone maar thuis of in je zak, deze voldoen veelal niet aan de vereisten om tot publicatiekwaliteit te komen. Een goede camera is goedkoper en geeft veel betere resultaten dan veel smartphones. Ook voor het formaat van de camera hoef je het niet meer te laten. De nieuwe generatie compactcamera’s verenigt een klein zakformaat (niet onbelangrijk als je de camera wilt verstoppen als je de zaal/het stadion ingaat) met een flink zoombereik. De camera met een zoombereik van meer dan 10x optisch worden ook wel travelzoomcamera’s genoemd. Door dat zoombereik kun je zelf als je meer dan tien meter van het podium staat de muzikanten nog dichtbij halen.
Het belangrijkst bij het aanschaffen van een compactcamera is dat je een model kiest waarbij je de sluitertijd zelf, handmatig kan instellen en dat hoge ISO-waardes tot 1600 en 3200 mogelijk zijn. Vooral als je wat verder van het podium staat, is een flink zoombereik ook een belangrijke factor. Denk hierbij aan 30x optische zoom als je bijvoorbeeld achter in de pit of nog verder staat (de camera’s uit onze vergelijkingstest voldoen hier aan). Sta je altijd in de pit en wil je de aanschafkosten beperken, dan kun je ook denken aan 20x optische zoom, of 10x optische zoom als je nooit verder dan acht meter van het podium staat.
Verder kiezen wij altijd voor een zwarte camera, dat valt minder om dan een zilverkleurige. Koop ook meteen een beschermhoesje bij je camera. Het makkelijkst is er eentje te kiezen die niet veel groter is dan de camera en die je aan je riem kunt bevestigen. Als je dan tijdens het concert even geen foto’s maakt, kun je de camera in het hoesje steken. Dit is soms ook nodig om de camera even te laten afkoelen.

 
Verschil in haarkleur (Patti) en huidskleur (beiden) bij dezelfde camera-instellingen. Links Panasonic met ISO 1600, 1/100 en f/5.6.
Rechts Sony met ISO 1600, 1/125 en f/6.3 Atlanta 2014 © Be True

SD-kaart
Bij het kiezen van een SD-kaart moet je kijken naar de capaciteit (hoeveel foto’s kun je erop bewaren) en de wegschrijfsnelheid. Vooral als je van plan bent ook van de full hd-filmfunctie en/of van een eventuele raw-format gebruik te maken, heb je duurdere kaartjes met een hogere wegschrijfsnelheid nodig. Laat je door de verkoper informeren over voor jouw camera geschikte SD-kaartjes of lees dit artikel.

Handmatig én automatisch
Sommige mensen laten zich afschrikken als ze horen dat je zelf de sluitertijd en de ISO moet instellen. Maar dit zijn echt eenvoudige handelingen die je met een beetje spelen en oefenen snel onder de knie hebt. Voor de rest doen de compactcamera’s alles automatisch. De camera bepaalt bij de ingegeven sluitertijd en gegeven de lichtsituatie de beste diafragmawaarde en stelt zelf scherp. Bij veel camera’s is het een kwestie van de draaiknop op de bovenkant van de camera op S zetten (van sluitertijd). Via het menu kun je dan vervolgens de sluitertijd instellen. De ISO kan bij de geteste camera’s ook gewoon automatisch door de camera worden bepaald, maar is eveneens handmatig via het menu in te stellen. Hierover later meer, eerst is het zaak een paar andere belangrijke zaken in te stellen.

Flitser onderdrukken
De flitser zet je altijd uit. Dit kan via het knopje met flitsteken dat meestal op de achterkant van een camera zit. De flitser van een compactcamera heeft vaak maar een bereik van enkele meters, dus het licht ervan zal het podium niet halen en heeft geen enkel effect, behalve dat het enorm irritant is voor de mensen om je heen en Bruce en de bandleden die erin kijken. Mocht je wel dicht bij het podium staan, dan krijg je met een flitser geen mooie beelden, maar onnatuurlijk belichte foto’s. Hoewel fotograferen de laatste tijd steeds vaker wordt gedoogd, heb je grote kans dat je er wél wordt uitgegooid als je staat te flitsen.


Panasonic met ISO 1600, 1/125 en f/5.6. Het blauw van de gitaar lijkt wat lichter dan in het echt. Atlanta 2014.


Sony met ISOI 1600, 1/125 en f/6.3. Blauwe gitaar ziet er beter uit, maar huid vertoont meer ruis. Atlanta 2014

Hinderlijke lichtjes en geluiden uitzetten
Niets is zo hinderlijk als piepjes en klikjes als je een foto maakt. Je verstoort hiermee het concert voor jezelf en vooral ook voor anderen om je heen. Zet deze geluiden allemaal uit via het menu (de meeste camera’s maken onderscheid tussen het afdrukgeluid in het shuttervolume en de pieptoon voor de knoppen).
Geluiden uitzetten: Sony menu-icoon koffer, scherm 1 – Panasonic: menu, set-up, Toonniveau, Pieptoon, Shuttervolume en Shuttertoon
Daarnaast hebben alle compactcamera’s nog een zogenoemd AF-hulplicht. In donkere omstandigheden licht dat fel op in de richting van je object (het podium en de muzikanten dus). Dit is dus ook heel irritant voor Bruce en de E Streeters en vergroot de kans dat je gespot wordt met je camera bij concerten waar fotograferen niet is toegestaan. Het is bedoeld om de camera in donkere situaties te helpen betere foto’s te maken, maar onze ervaring is dat je net zulke goede resultaten boekt als je het AF-hulplicht uitzet. Je kunt controleren of het licht aanstaat, door de afdrukknop half in te drukken en dan de voorkant van de camera te bekijken. Uitzetten kan via het menu.
AF: Sony, menu-icoon camera, scherm 3
Vooral in het donker is het niet nodig om het beeldscherm op zijn felst of in neutrale stand te laten staan. Want ook dit kan door mensen achter je als storend worden ervaren. Schroef de intensiteit via het menu helemaal terug.

Beeldkwaliteit instellen
Via het menu kun je de beeldverhouding en de beeldkwaliteit instellen. Met de beeldverhouding 4:3 benut je het maximaal aantal pixels van de camera, bij de traditionele verhouding 3:2 kun je foto’s precies op 10 x 15 laten afdrukken ( zie ook www.wilmakarels.nl/digitale-camera/beeldverhouding). Bij de beeldkwaliteit kan je soms kiezen uit het maximaal beschikbare aantal pixels van de camera of een lager aantal. Verder is er ook nog een beeldinstelling waarbij je kunt kiezen uit in ieder geval Fine/Fijn en Normaal. Wij kiezen altijd voor Fijn, dat geeft de beste beeldkwaliteit.


Panasonic geeft bij vergelijkbaar zoomen betere beeldkwaliteit. Panasonic: ISO 1600, 1/80, f/6.2. Atlanta © 2014 Be True

 
Sony geeft veel ruis en vlekken bij sterk inzoomen (we stonden op 10 meter van het podium). Sony ISO 1600, 1/100, f/6.3.
Atlanta 2014 © Be True

ISO en sluitertijd kiezen
Hoe bepaal je de goede ISO en sluitertijd? Hier zijn een aantal richtlijnen voor te geven. In zalen kies je bijna altijd voor ISO 1600, behalve als er niet alleen veel licht op het podium staat maar ook de zaallichten nog eens aan zijn (bijvoorbeeld onder ‘Born to Run’), dan is 800 voldoende. De door Jos en mij meest gebruikte sluitertijd is 1/125. Als je ISO 1600 en sluitertijd 1/125 instelt, lukt al minimaal de helft van je foto’s. Is er minder podiumlicht dan kies je 1/100. Is er veel licht op het podium, dan kies je 1/160. Alleen als er weinig licht is, kies je een sluitertijd van 1/80 of 1/60, met daarbij eventueel ook nog de hogere ISO waarde van 3200. Met deze sluitertijd blijft de lens langer openstaan, dus is de kans op bewegingsonscherpte veel groter. Deze sluitertijden werken alleen als Bruce stilstaat of zit. Een nog langere sluitertijd is niet aan te raden, daarvoor zou je een statief moeten gebruiken.
De gevorderde gebruiker kan ook experimenteren met de automatische lichtmeting van de camera (meerdere vlakken, spot, middenvlak, in te stellen via het menu).
Kijk voor de juiste instellingen bij concerten in de buitenlucht in onderstaande tabel.

Zaal Licht  ISO Sluitertijd
 Binnen                   weinig

1600-3200

 1/60-1/80
 Binnen  gemiddeld 1600    1/125
 Binnen   veel   800-1600   1/125-1/160
 Buiten  zon  100-200  1/160-1/250
 Buiten  avondlicht  200-400  1/160
 Buiten  schemering   800  1/160
 Buiten  donker zie binnen   zie binnen


Bij zeer beperkt podiumlicht kan een hogere ISO-waarde en een kortere sluitertijd net een acceptabelere foto geven.
Links: Sony ISO 1600, 1/100 en f/5.6. Rechts: Panasonic ISO 3200, 1/60 en f/5.4. Charlotte © Be True

Scherpstellen
De compactcamera’s stellen allemaal automatisch scherp. Wel is het zaak de camera stil te houden als je het knopje indrukt. Omdat de muzikanten op het podium vaak in beweging zijn en je soms ook nog te maken hebt met andere toeschouwers die even half in je beeld verschijnen, moet je goed richten op de persoon die je op de foto wilt hebben en dan de ontspanknop eerst half indrukken. Pas als je een groen kader ziet verschijnen op het beeldschermpje van je camera, wordt de foto scherp. Zodra je een groen kader ziet, kun je eventueel opnieuw kaderen (je camera zo richten dat je het plaatje krijgt dat je wilt) en druk je af. Letten op dat groene kader is echt essentieel. Als je alleen naar de scherpte van de personen kijkt, loop je het risico dit verkeerd in te schatten. Dat komt doordat op het kleine cameraschermpje alles een stuk scherper lijkt, dan als je de foto vergroot op je computerscherm bekijkt. Onder de wat moeilijkere lichtomstandigheden en ook door warmte en/of een hoge luchtvochtigheid, kan het tijdens concerten een stuk langer duren dan normaal voordat de camera scherp stelt.
De gevorderde gebruiker kan ook experimenteren met de verschillende scherpstelmogelijkheden van de camera. Meestal is een meerpuntsinstelling (camera stelt automatisch scherp op basis van meerdere vlakken), gezichtsherkenning of centraal punt mogelijk. Wil je een solerende Nils Lofgren scherp krijgen die veel beweegt, dan kun je ook proberen scherp te stellen op de rand van het podium, de afdrukknop half ingedrukt houden, totdat de gitarist in de buurt van dat punt staat.
Bij iedere digitale camera duurt het even voordat de foto is weggeschreven op het geheugenkaartje en voordat je dus weer een nieuwe foto kunt maken.


Links: bewegingsonscherpte bij de Panasonic-foto doordat ik te een lange sluitertijd van 1/80 had gekozen.
Sony rechts met 1/125 en zelfde ISO van 1600 wel scherp. Charlotte 2014 © Be True


Het juiste moment
Het is natuurlijk de kunst om een interessant moment te kiezen voor je foto. Intense of grappige gezichtsuitdrukkingen leveren mooiere plaatjes op dan neutrale gezichten. Actiemomenten zoals gitaarsolo’s, gitaarduels, duetten doen het goed, net zoals muzikanten die wijsgebaren maken. Zorg ook voor afwisseling. Zoom het ene moment flink in, terwijl je op het andere moment voor een overzichtsfoto van het gehele of dele van het podium kiest. Als je alleen op Springsteen mikt, heb je na afloop een saai maar ook verkeerd beeld geschetst van het concert. Zoek naar aparte combinaties en bijzondere momenten (Garry die opeens naast Jake staat, Bruce die het orgelpodium beklimt).
Een tip voor het inzoomen: als je te ver inzoomt, loop je het risico dat delen van de gitaren of in de lucht gestoken armen deels van je foto vallen. Zoom dus tijdig en ruim uit. Je kunt altijd nog achteraf via een fotoprogramma op de foto’s inzoomen.


Tijdig uitzoomen voorkomt wegvallende lichaamsdelen en gitaarhalzen. Bij veel podiumlicht kies je ISO 800. (Nashville 2014 © Be True)
Links: te ver ingezommde Panasonic: ISO 1600, 1/125, f/3.5. Rechts de beter belichte en uitgekaderde Sony: ISO 800, 1/160, f/4.5.
Houd het leuk
Fotograferende mensen vormen nog altijd irritatiepunt nummer 1 als het gaat om ergernissen tijdens concerten. http://www.rollingstone.com/music/news/the-10-most-annoying-concert-behaviors-20130114 Zoals je zelf misschien ook weleens hebt gemerkt, kan het erg afleidend zijn als iemand voor je steeds zijn smartphone of camera ver voor of boven zich houdt, waardoor jouw zicht belemmerd wordt. Zeker als je ziet dat al die foto’s ook nog eens mislukken. Probeer de camera dus niet hoger te houden dan je eigen gezicht als je foto’s maakt. Stel de camera al in voordat je hem omhoog houdt. Kies je momenten, doseer, maak een of twee foto’s en doe je armen dan meteen weer naar beneden. Houd je camera niet een heel (of half) nummer lang boven je hoofd.

Camera naar binnen smokkelen
Mag je nou wel of geen foto’s maken tijdens Springsteen-concerten? Hoewel fotograferen volgens de tekst op de kaartjes niet is toegestaan, wordt er de laatste twee jaar meestal niet meer moeilijk over gedaan. Soms verschilt het beleid ook per zaal. Op de ene plek mag het officieel niet, op de andere plek zijn consumentencamera’s wel toegestaan. Toch kunnen kaartjescontroleurs en andere zaalmedewerkers als je naar binnen gaat moeilijk doen over camera’s, zelfs als ze wél zijn toegestaan. Ze zijn vaak gewoon niet op de hoogte van wat wel en niet mag. Het is dus verstandig de camera te verstoppen als je naar binnen gaat, en dan het liefst op een plek waar je niet gefouilleerd wordt. Dat is ook goed te doen met de meeste compactcamera’s.
In de VS wordt niet gefouilleerd. Wel werken ze daar soms met hand-bodyscanners of detectiepoortjes (net als bij de douane). Het ligt er maar net aan hoe scherp die zijn afgesteld of ze afgaan op een camera. Mocht je bij de toegangscontrole betrapt worden op een camera en ze willen dat je hem inlevert, dan krijg je altijd een bewijsje mee (vraag er anders om!), waarmee je je camera na afloop weer kunt ophalen (een heel enkele keer tegen betaling). Je kunt dan gewoon (met vertraging) naar binnen en het concert bekijken, alleen sta je zonder camera. Ons is dit in al die jaren nog nooit gebeurd.
Op video’s maken wordt veel scherper gecontroleerd. Als je dit doet, heb je zelfs kans dat Bruce je eruit laat gooien, hij houdt er absoluut niet van. Zo zijn er meerdere voorbeelden bekend dat hij iemand die video’s maakte daarop wees (waarop de security de camera van die personen afnam) en hij heeft zelfs een keer een camera afgepakt en weggesmeten.


Bruce lijkt in de camera's te kijken. Links Pansonic met ISO 1600, 1/125 en f/5.6. Rechts Sony met ISO 1600, 1/160 en f/6.3.
Charlotte 2014 © Be True

Foto’s delen
Misschien vind je het leuk om je foto’s na afloop van het concert via Facebook en andere sociale media met vrienden te delen. Het is nog leuker om nog veel meer fans te laten mee- of nagenieten van het concert. Be True ontvangt altijd graag een paar van jouw beste foto’s (op tour@betrue.nl). Zonder foto’s zou onze site toch een stuk saaier zijn. Via de Be True-website en Facebook-pagina bereiken je foto’s een paar duizend fans. We zetten altijd je naam onder de foto en indien gewenst kunnen we ook een copyright-teken in de foto zetten.

Oefening baart kunst
Als je nog niet zo’n ervaren fotograaf bent, kost het wel een aantal concerten voordat je snel met de camera om kunt gaan en mooie plaatjes kunt schieten. Laat ons vooral weten als je zelf nog andere tips hebt, die niet in dit artikel staan genoemd. Wat ook helpt, is om eerst eens bij wat kleinere concerten van minder bekende artiesten te gaan oefenen. Bedenk hierbij wel: het licht bij Springsteen is meestal beter (lees: meer) dan bij minder grote artiesten. Dus je foto’s kunnen alleen maar beter worden als Bruce voor je neus staat!

Panasonic: ISO 1600, 1/125 en f/5.6. Bij dezelfde camera-instelling geven steeds andere podiumlichten ook verschillen in kleur
en belichting in de foto's.  Raleigh 2014 © Be True

Enthousiast geworden om een goede camera aan te schaffen en zelf foto's te gaan maken? Lees welke camera's goed scoren in ons artikel Vergelijking Sony HX60 en Panasonic TZ60 - Wat is de beste concertcamera?




OVER BE TRUE
E-MAILNIEUWSBRIEF