Recensie Wrecking Ball

De gospel van Springsteen

07-03-2012, laatste update: 15-03-2012

Er zijn inmiddels al vele artikelen en recensies over Springsteens Wrecking Ball verschenen. Be True doet  na de songanalyse ook een duit in het zakje van de recensies. Reacties welkom!

Door Kari-Anne Fygi. Met reacties van o.a. Muriël Kleisterlee

Disclaimer vooraf: dit is een muziekrecensie. n=1. Ik verkondig niet de gospel, niemand kan dat als het om muziekrecensies gaat.
In diverse besprekingen van het album in de media komen de muziekstijlen op Wrecking Ball aan bod. Daar schrijf ik nu niet over, dat laat ik over aan de meer muzikaal onderlegde recensenten.

Laten we positief beginnen. Wat ik tof vind aan Wrecking Ball, en aan de man zelf, is dat Springsteen zich ontwikkelt. Daar waar sommige leeftijdgenoten uitkijken naar hun pensioen, innoveert Springsteen. Met Wrecking Ball laat hij op 62-jarige leeftijd zien nog steeds een van de relevantste artiesten van het westelijk halfrond te zijn.

Stem
Springsteens stem op Wrecking Ball is niets minder dan geweldig. Ongelofelijk. Wat een stem, wat een stem. Ik houd ontzettend van zijn stemgeluid en op dit album klinkt-ie emotioneel, cynisch, berustend, boos al naar gelang welk nummer je beluistert - maar altijd met gevoel. Mede dankzij producer Ron Aniello die Springsteens stem meer op de voorgrond heeft gezet dan Brendan O’Brien.
(Springsteens albums hebben nooit goed geklonken qua productie. Aniello heeft goed werk verricht, maar ik hoop nog steeds dat ooit een Jack White of Dan Auerbach de uitdaging mag aangaan en Springsteen duidelijk maakt: "less is more". Of T Bone Burnett, de naam die Geert Henderickx in zijn Oor-recensie noemt.)

Boos
Ik vind het geen ‘woedend’ album. Het is een boos album, maar geen boosheid à la Rage Against the Machine (off topic: waar zijn de jonge artiesten van nu? Die horen de kar van protest te trekken, niet 62-jarigen). Springsteen werkt nog steeds in de geest van Woody Guthrie, niet zozeer in muzikaal opzicht alswel qua thema.
Springsteens historisch besef is een verademing in deze tijden waar context soms niet lijkt te bestaan. Zoals William Faulkner al schreef: "The past is never dead. In fact, it’s not even past." Of zoals Springsteen zegt: "Het is al eens gebeurd, en het zal weer gebeuren."



Springsteen tijdens het persgebeuren 16 februari in Parijs:
"Also, those are voices from history and other sides of the grave. If you listen to the record, I use a lot of folk music. There’s some Civil War music. There’s gospel music. There are ’30s horns in Jack of All Trades. That’s the way I used the music — the idea was that the music was going to contextualize historically that this has happened before: it happened in the 1970s, it happened in the ’30s, it happened in the 1800s… it’s cyclical. Over, and over, and over, and over again. So I try to pick up some of the continuity and the historical resonance through the music."



Springsteen mixt dit besef met de muzikale erfenis waar rock ’n roll schatplichtig aan is. Het beste voorbeeld hiervoor is 'Rocky Ground', het minst rockachtige nummer op het album. (Lees deze goede analyse van het nummer door Gregg Chadwick).

Teksten
Er is kritiek op de teksten van Wrecking Ball. Ik ga mee in die kritiek. Springsteen schrijft op dit album wel heel ‘groots’, hij gaat over mensen en emoties heen: alles is groot. Drama, plus een schepje er bovenop. Het kleine, het persoonlijke – dat waar Springsteen zo goed in is – is minder aanwezig dan ik graag had gezien. Waar hij over zingt is te groot, te spiritueel van aard en – paradoxaal – daardoor te afstandelijk.

Twee muziekjournalisten van The New York Times leggen de vinger op de zere plek. Jon Pareles schrijft: "One odd thing Springsteen does on this album is to all but set aside one of his major skills: storytelling through a single character or two."
Jon Caramanica antwoordt daarop: "You’re totally right about the lack of characters here. (…) He’s picking obvious targets, painting them with wide brushes, then taking cannon shots that can’t miss."

Het is wel heel dramatisch geworden op Wrecking Ball.



Religie

Het overschot aan drama komt deels voort uit het religieuze karakter van enkele songs. Wrecking Ball is geen religieus album, Springsteen gebruikt religie/spiritualiteit als stijlmiddel. Het zijn middelen die hij al sinds 1978 gebruikt om zijn verhaal te vertellen. Maar dit stijlmiddel is te veel en te vaak op Wrecking Ball gebruikt.

Springsteen heeft zelf regelmatig aangegeven een min of meer ‘lapsed Catholic’ te zijn. "It’s given me a very active sense of spiritual life", zegt Springsteen over het katholicisme.

Springsteen was naar eigen zeggen bezig met het maken van een gospelalbum (nummers als 'We Take Care of Our Own', 'Shackled and Drawn', en 'Rocky Ground' schreef hij in eerste instantie voor dit album), toen hij besloot een andere weg in te slaan, met Wrecking Ball als resultaat.



Of Springsteen in een God gelooft is niet relevant voor zijn werk. In 2002 gaf hij in een interview met dezelfde Jon Pareles aan dat hoop juist in het dagelijks leven is te vinden. Over die hoop zegt hij:
Muziek "has to come to grips with the real horrors that are out there. And that all people have is hope. That's what brings the next day and whatever that day may bring.
"Hope is grounded in the real world of living, friendship, work, family, Saturday night. And that's where it resides. That's where I always found faith and spirit. I found them down in those things, not some place intangible or some place abstract. And I've really tried to write about that basic idea my whole life."

En daar wringt mijn kritische schoen. Op Wrecking Ball is Springsteen te ver afgedreven van deze hoop in het dagelijks leven en terechtgekomen in een overkill aan religieuze symboliek.

De dagelijkse gang van zaken komt aan bod in Jack of All Trades, maar op een te platte manier:

I'll mow your lawn, clean the leaves out your drain
I'll mend your roof to keep out the rain
I'll take the work that God provides
I'm a Jack of all trades, honey, we'll be alright

Dit is wel heel makkelijk.



Gemis
Ik mis de karakters uit Springsteens songs die ons al veertig jaar vergezellen. Degenen die in Born to Run nog wilden vluchten, die op The River hunkerden naar een relatie en vastigheid, degenen die op
Nebraska hun hoop leken te verliezen, die op Tunnel of Love de gebreken in een relatie leerden kennen, die op Human Touch aan kinderen begonnen en die op The Ghost of Tom Joad worstelden met de vragen des leven en economisch moeilijke tijden. Ik vind ze niet terug op Wrecking Ball. Uitzondering is wellicht het karakter in het titelnummer zelf.

Te veel religie, te weinig mensen, zo vat ik het kort samen.

Land of Hope and Dreams
Maar er is een nummer waarin alles in elkaar valt en waar de religieuze toon juist wel heel goed werkt. Dat is het al ruim 12 jaar oude 'Land of Hope and Dreams'.

Springsteen in Parijs over dit nummer: "With Land of Hope and Dreams, I needed a song that was very spiritual, because the record moves from guys who are really very angry to guys who are angry but constructive. To me there’s always a spiritual element in that, and a religious element to some degree. Maybe that’s just my Catholic upbringing, but that’s how I write about it. So that song was big enough."

Land of Hope and Dreams is mijn absolute favoriet op het album. Ik heb hele goede herinneringen aan de shows waar dit nummer werd gespeeld en dat sijpelt door in mijn oordeel, zeker. Maar het is zo’n godvergeten prachtige uitvoering. Misschien moet elk nummer eerst 12 jaar live worden gespeeld wil het in een studioversie op een album verschijnen. Een prachtige, prachtige versie. En de tekst van het nummer komt binnen als een mokerslag (of, zoals je wilt, als een sloopkogel).

Het nummer bevat de boodschap die Springsteen al bijna veertig jaar verkondigt: iedereen is welkom. Nobody wins unless everybody wins.

Big wheels roll through fields
Where sunlight streams
Meet me in a land of hope and dreams
This train
carries saints and sinners
This train
carries losers and winners
This train
carries whores and gamblers
This train
carries lost souls
This train
dreams will not be thwarted
This train
faith will be rewarded

Springsteen heeft het niet over een ‘a city upon a hill’, het christelijke ideaalbeeld waar de Verenigde Staten op gebouwd zijn, maar hij heeft het over Land of Hope and Dreams, het land waar iedereen welkom is. En in deze tijd van een welhaast totaal gepolariseerd land als de Verenigde Staten, is dat de mooiste gospel die je kunt verkondigen.

Mijn topvijf (de twee bonustracks, die ik beide waardeer, reken ik niet mee)
1. Land of Hope and Dreams
2. Shackled and Drawn
3. You've Got It
4. This Depression
5. Rocky Ground

 


Reacties op Kari-Annes recensie

Muriël Kleisterlee
Ben het grotendeels eens met de recensie van Kari-Anne. Het kleine, persoonlijke en zeker het cinematografische uit Springsteens eerdere werk lijkt op Wrecking Ball te ontbreken. Toch zou je in 'Easy Money' dezelfde ik-persoon kunnen herkennen als die in 'Meeting Across the River'. Alleen hadden de personages van Born to Run nog iets avontuurlijks, romantisch en spannends,  en door de filmische beschrijving iets Soprano-achtigs stoers. Deze zweem ontbreekt op Wrecking Ball. De vrouw van de man in 'Easy Money' is veranderd van vriendin in echtgenoot en is inmiddels partner in crime, terwijl ze in 'Meeting Across the River' nog iets onschuldigs en naïefs had. Ze zijn draaideurcriminelen geworden. Het lijkt tegenwoordig meer vanzelfsprekend geworden dat stelen een logische optie is als je geen baan hebt, net als de bankier die zichzelf verrijkt ten koste van anderen omdat dat zo makkelijk is. En dat maakt het plat.
Eenzelfde soort fenomeen zie je in 'Jack of All Trades'. In plaats van de jonge man die ten tijde van Born to Run nog weleens met zijn vriendinnetje op de motor of in de auto stapte voor een avondje vertier op de dansvloer of in de drive-in bioscoop, zien we nu een burgerlijk, huiselijk echtpaar: "I 'll mow your lawn." Ze hebben inmiddels wel meer stormen doorstaan, zijn afgestompt en denken: het zal allemaal wel. Ze zijn gelaten, Springsteen maakt zich bozer om hun situatie dan zijzelf.
Net als in 'Jack of All Trades' zei de man in 'Frankie' al tegen zijn liefje: "We'll be allright." En ook:
"Well everybody's dying, this town's closing down
They're all sittin' down at the courthouse waiting for 'em to take the flag down"

Springsteen blijft de afstand tussen de American Dream en de harde werkelijkheid meten. Maar het Amerikaanse ideaalbeeld heeft onherstelbare krassen opgelopen, zo lijkt ook Springsteens onderliggende conclusie te zijn. Alleen het 'Land of Hope and Dreams' is nog even vergevingsgezind als altijd. Wat misschien nog het meest zorgwekkende is, is dat Springsteen dit nummer al twaalf jaar geleden heeft geschreven.
"I've been lost, but never this lost", zingt hij in 'This Depression'. "I've had my faith shaken, but never hopeless." Heeft Bruce nog wel hoop? Een aantal jaar geleden streed hij nog actief voor Obama, bij de volgende verkiezingen blijft hij langs de zijlijn aan, vertelde hij zelf in Parijs. Op zijn best als een scherpe, kritische toeschouwer, maar schijnbaar ook enigzins gelaten. En op zijn slechtsts? Gemakzuchtig? Moe gestreden? Als de zombie uit 'We are Alive'? Zijn engagement en strijdbaarheid hangt nog wel in de lucht, maar de begravene is niet meer in staat iets aan de situatie in de wereld te veranderen.
'Shackled and Drawn': "What's a poor boy to do in a world gone wrong?" Nou, wat veel mensen doen als ze het gevoel hebben hun lot niet meer in eigen handen te hebben: vertrouwen op God en spiritualiteit. En als je muzikant bent: spelen in een rock 'n roll band.
Springsteen blijft een kei in rake beschrijvingen van de maatschappij. Kleine details en oog voor het menselijke gaan heden ten dage helaas verloren in grofheid en platitudes. Springsteens "grote halen, snel thuis" op Wrecking Ball zijn een zeer gedetailleerde weergave van de huidige politiek en samenleving. In dat opzicht wellicht toch een nieuw meesterwerk.

Jan van Deursen
Mooie recensie! Ik ben niet zo van de exegese, dat wil zeggen... Als er mooie verhalen, sfeertekeningen, miniatuurtjes te horen zijn, kan ik die uiteraard zeer waarderen. En de aanwezigheid van karakters maakt die kans op tekstuele waardering wel groter. Maar daar waar ze ontbreken, duid ik dat de artiest ook weer niet erg euvel. Ik ben bang dat 80, 90% van mijn waardering voor een lied of een album gemaakt wordt door de muziek, de sfeer, de sound. In Land Of Hope And Dreams komt alles inderdaad samen, en ja, het is ook mijn favoriet. Ik zal nooit vergeten hoe het ooit bij me binnen kwam tijdens de Reunion Tour.

Ik speel welgeteld één spelletje op mijn iPhone (Falldown). Mijn beste score dateert van een jaar geleden. Ik kom er niet meer overheen. Toch blijf ik het spelen. Met groot plezier. Steeds weer die drive om tóch... Een dergelijk mechanisme drijft Bruce misschien ook wel. Het is ook niet eerlijk, de artistieke hoogten die hij haalde... op een gegeven moment moet je erkennen dat die buiten bereik zijn. Mág het? Maar zo lang je met plezier en passie bezig blijft... Respect. En met 75% van zijn eertijdse niveau komt hij nog boven heel veel anderen uit.

Tim Kops
Kari-Anne haalt in haar recensie een punt aan waarin ik me feitelijk gezien kan vinden; de teksten zijn niet erg beeldend en minutieus en daardoor moeilijker op jezelf te betrekken. Wrecking Ball gaat niet over mij, zoals veel voorgaande albums dat wel gingen. Maar eigenlijk gaat het sinds The Ghost of Tom Joad nog maar af en toe over mij. Dit is een logisch gevolg van de ouder wordende Springsteen. Ik ben 34 en zit qua levensfase in zijn muziek van de jaren tachtig. Ik kan me heel goed voorstellen dat ik over 20 jaar niet meer over dezelfde dingen nadenk als ik nu doe en de dingen ook anders benader. Als songwriter op leeftijd zou ik me dus ook eerder verplaatsen in de levens(vragen) van anderen. En dat kan op verschillende manieren.

Wrecking Ball is tekstueel eenvoudig en recht voor zijn raap. Maar wat denk en zeg je als je een gefrustreerd slachtoffer bent van zaken die je niet kunt beïnvloeden? Dat zijn vaak geen literaire volzinnen. In die zin vind ik de teksten van Wrecking Ball passend bij het thema, dat ook nog eens vanuit verschillende karakters met verschillende emoties wordt belicht. Ook de grote aanwezigheid van geloofsuitingen past bij het zoeken naar houvast als je het niet meer in de hand hebt, en voor mij zijn dat per definitie grote woorden.
 
De suggestie van Muriël dat dit thema juist deze "grote halen, snel thuis"-aanpak vraagt en dat het album daarom weleens erg sterk zou kunnen zijn, komt dichter bij mijn waarheid dan gemis van subtiliteit en de voortzetting van de karakters van voorgaande albums die Kari-Anne beschrijft.
 
Op vrijwel elk Springsteen-album staat één grote miskleun, op Wrecking Ball is dat voor mij ‘You've Got It’. Van al de nummers die hij schijnt te hebben weggegooid, zal er toch minstens wel één bij hebben gezeten die relevanter en beter passend was dan deze? Maar met deze constatering heb ik meteen ook al het slechte nieuws over Wrecking Ball verteld.
De muzikale variatie geeft me meer Springsteen dan welk ander album ook, het geluid uit mijn boxen kwam nooit zo kristalhelder op me af (al in de auto geprobeerd?) en de arrangementen waren niet eerder zo fraai. Dat het dan niet helemaal meer over mij gaat was ik al gewend en neem ik graag voor lief. Ik word vanzelf ouder.

Roy van Rees
Goede realistische recensie. Alleen lijkt het mij een heel logische ontwikkeling. Ik ben iets jonger als Bruce (bijna 59), ook katholiek opgevoed en fan vanaf het begin. Hoe ouder je wordt, hoe lastiger om je boosheid over wat dan ook "fullblown" richting je omgeving te uiten. En wat Kari-Anne zegt klopt: hij doet tenminste nog wat, waar blijven de bands van deze tijd. Inderdaad de verhalen en karakters ontbreken, hij zoekt het nu in de muziek en dat dat dan niet een echte super cd oplevert, ik kan er mee leven .We genieten nu al weer van de voorpret! We gaan een fantastische zomer tegemoet!!


Arjen Doosje
Mooi stuk, Kari-Anne, maar wel heel veel aandacht voor de verhalen. Laat je de teksten even voor wat het is; Wrecking Ball heeft qua zeggingskracht en 'power' 100 keer meer dan Magic en WOAD en dat is pure winst. De zanglijnen en kracht in Shackled & Drawn en Death to my Hometown: zó wil ik Bruce horen. Dat het qua inhoud en tekst hier en daar wat makkelijk oogt valt n.m.m. daarbij in het niet. De felle bewoordingen over de 'bankers' passen op een of andere manier goed bij de manier waarop hij zich uit. Kortom: een erg goed album. En helemaal eens over de studioversie van Land op Hope and Dreams. Subliem. Gitaarwerk van Tom Morello is ook dik in orde, maar had nog iets scherper gemogen van mij. Ja, laat dat nou eens aan Dan Auerbach over. Oooo, dat zou gaaf zijn ;-)


Gerrit van Leeuwen

De kracht van Springsteen is dat hij ons altijd persoonlijk weet aan te spreken. Iedereen voelt zich op gezette tijden aangesproken door bijvoorbeeld ‘Badlands’ of ‘Born to Run’. Nu lijkt hij ons minder persoonlijk aan te spreken maar meer de mensheid in zijn algemeen. De toon wordt al gezet met ‘We Take Care of Our Own’. Een agressief en vooral dapper nummer. Springsteen lijkt ons meer zelf te willen laten nadenken. Waarschijnlijk doet hij dit bewust.
We werden door Springsteen vaak aan de hand meegenomen en door zijn teksten werden we de weg gewezen. Nu is dit minder het geval. Velen van ons worden geraakt door de recessie en er komt geen hulp van buiten. De steun moet in dit album worden gezocht bij de naasten. De wereld verhardt en Springsteen weet dit. Er is berusting in te vinden en de vechtlust lijkt (tijdelijk) voorbij. Springsteen wijst ons nog steeds de weg maar neemt niet het voortouw in de strijd. We moeten als mensheid zelf uitvinden welke weg we moeten gaan om de verhuftering te lijf te gaan. Bruce liep altijd voorop in de strijd, nu loopt hij naast ons.


Dennis Holtkamp

Ik heb de cd inmiddels een behoorlijk aantal keren geluisterd. Het is echt een groeibriljant. Ik vind dat muziek en teksten onlosmakelijk aan elkaar zijn verbonden. Voor mij werkt het niet als de muziek niet interessant is en de teksten wel. Het is de kracht van het samenspel tussen tekst en muziek wat deze cd in mijn ogen briljant maakt.
Kari-Anne schrijft dat het te dramatisch is geworden op Wrecking Ball. Maar ik heb de afgelopen twee jaar op mijn werk dagelijks de gevolgen van de economische recessie gezien. Het feit dat Springsteen op Wrecking Ball juist niet aan de hand van persoonlijke verhalen uithaalt naar "the fat cats up on Bankers Hill" maar meer voor een collectieve aanpak kiest, is erg sterk. Het is immers een probleem van ons allemaal.
Wrecking Ball zou op de oude vinylplaat een duidelijke 1e en 2e kant hebben. De 1e kant eindigt bij ‘This Depression’, want hoe down kun je klinken als artiest. De b-kant komt met Wrecking Ball en zijn grootse geluid direct binnen bij de luisteraar. Als ik deze cd luister draai ik in mijn gedachten letterlijk de lp om op de platenspeler. Geweldig!
Springsteen blijft relevant daar waar veel andere muzikanten het laten liggen. In zekere zin doet Wrecking Ball, gezien de vele artikelen, precies wat Springsteen voor ogen heeft; er wordt over gesproken. Daarnaast zullen veel van deze nummers de komende tournee tot leven komen samen met een fantastische blazerssectie. Mijn top 5:
1. Death to My Hometown
2. We Are Alive
3. Jack of All Trades
4. Shackeled and Drawn
5. Land of Hope and Dreams

Lieven Leemans

Bij elk gerucht over een nieuw Springsteen-album hoop ik stiekem op iets nieuws, en tegelijkertijd ook niet...  Je zal maar ooit eens een album hebben opgenomen zoals Born to run of Darkness, hoe kun je dit in godsnaam evenaren?! Maar het kan me niet weerhouden om de eerste verkoopdag het album aan te schaffen en thuis direct de nieuwe cd een keer of vijf af te spelen. Wat me vooral de laatste albums stoort is inderdaad het volproppen van de songs met violen en synthesizers en dergelijke. Jammer toch, zeker wanneer je de 'naakte' E street Band ziet en hoort spelen op de nieuwe Darkness. (Met naakt bedoel ik zonder Soozies violen, zonder Nils’ prachtige gitaarspel, zonder backings). Maar ik kijk nu al uit naar Pinkpop en tegen die tijd heb ik de Wrecking Ball-cd waarschijnlijk al keer of 200 gehoord. Bruce rules!!

Rob Mestrom

Het gevoel dat Springsteen minder rechtstreeks tot eenieder spreekt op Wrecking Ball kan ik onderschrijven. De verhalen zijn groots van aard en minder toe te passen op het individu. Dat is volgens mij ook  het gevoel dat Kari-Anne Fygi omschrijft in haar recensie. Het is altijd de kracht van Springsteen geweest om het grote leed te vertalen naar kleine verhalen, die op een ieder
van toepassing kunnen zijn. 
Ik heb het gevoel dat Springsteen op Wrecking Ball soms te nadrukkelijk op zoek  is geweest naar de proteststem. Hij benoemt de problematiek heel direct, misschien wel om er geen misverstand over te laten bestaan. Zo is Born In The USA in het verleden natuurlijk ook al vaker verkeerd opgevat. Misschien wilde Springsteen dit nu wel voorkomen. De meeste teksten kunnen niet op meerdere manier worden uitgelegd.
 
Als Springsteen het nu heeft over: "The banker man grows fat, working man grows thin", dan is dat ook wel een hele simplistische weergave van een dergelijk complexe crisis. Maar wel ook weer een zeer directe en niet anders uit te leggen statement. Ik zelf vind het meestal veel interessanter 
wanneer teksten ook nog voor eigen interpretatie vatbaar zijn. Springsteen slaagde daar in het
verleden vaak veel beter in. Magic, zowel het album als ook de titelsong, is daar een mooi voorbeeld van.
 
De songs op zich zelf zijn een stuk sterker dan op voorganger Working on a Dream, maar zouden ook aan zeggingskracht hebben gewonnen als er productioneel wat vaker op de rem zou zijn getrapt. Alle songs  zitten zo vol en ook de loops en de elektronische (hiphop) beats hebben voor mij totaal geen toegevoegde waarde. De suggesties die Fygi doet wat betreft  producers, kan ik alleen maar onderschrijven. Rick Rubin zou ook nog wat dit aangaat  een goede suggestie zijn. Ik vond dat Working on a Dream ook al wat gebukt ging onder een al te weelderige productie, alleen leek het toen vaak dat de songs dat ook nodig hadden om nog tot de verbeelding te kunnen spreken. Mijn gevoel bij Wrecking Ball is dat de songs dit juist niet nodig hadden en het ook echt een topalbum had kunnen worden wanneer het principe  "less is more" iets  meer zou zijn toegepast.
 
Voor mij is Wrecking Ball hoe dan ook het album van Springsteen met de meeste gemengde gevoelens. Ik heb er wel goede hoop op dat de nummers  live veel beter uit de verf gaan komen.

Wil je ook reageren op dit artikel? Stuur je reactie van maximaal 500 woorden naar: contact@betrue.nl of geef een korte reactie op onze Facebook-pagina. Een selectie van de Facebook-reacties wordt doorgeplaatst op deze pagina van Be True. De redactie kan inzendingen zonder overleg of opgaaf van reden inkorten, redigeren of niet publiceren.

 



OVER BE TRUE
E-MAILNIEUWSBRIEF